نحوه رفع سوء اثر چک

چک برگشتی می تونه مثل یه کابوس باشه، یه اتفاق ناخوشایند که شاید برای هر کسی پیش بیاد. اما خب، خوشبختانه راه هایی برای رفع سوء اثر چک وجود داره که بهت کمک می کنه دوباره اعتبارت رو توی سیستم بانکی به دست بیاری و از شر محدودیت های بانکی و قضایی خلاص بشی. اگه خدای نکرده با مشکل چک برگشتی مواجه شدی و الان نمی دونی از کجا شروع کنی و چطور از این وضعیت خلاص بشی، نگران نباش؛ توی این مقاله قراره بهت بگیم قدم به قدم چطور می تونی سوء اثر چکت رو پاک کنی و دوباره به روال عادی زندگی مالی ت برگردی. این راهنما همه چیز رو از قوانین جدید گرفته تا مراحل عملی و حتی نکات ریز و درشتش رو پوشش می ده تا دیگه هیچ ابهامی برات نمونه و بتونی با خیال راحت مشکلت رو حل کنی.

چک برگشتی چیه و چرا اصلا برگشت می خوره؟

قبل از اینکه بریم سراغ راه های رفع سوء اثر چک، بد نیست اول یه کم با مفهوم خود چک برگشتی و دلایلش آشنا بشیم. شاید بگی خب معلومه چک برگشتی چیه! اما با این قوانین جدید و پیچیدگی های بانکی، دونستن جزئیاتش خالی از لطف نیست.

چک برگشتی یعنی چی؟

به زبان ساده، چک برگشتی یعنی یه چکی که صادر کردی، اما وقتی دارنده اون رو به بانک می بره تا پولش رو بگیره، بانک می گه «متاسفیم! این چک قابل پرداخت نیست.» خب این یعنی چی؟ یعنی به هر دلیلی، پولِ مبلغ چک از حساب شما به حساب دارنده منتقل نشده. حالا این ناتوانی در پرداخت، می تونه دلایل مختلفی داشته باشه که در ادامه بهش می پردازیم. با ظهور چک های صیادی و قوانین جدید بانک مرکزی، فرآیند برگشت خوردن چک و تبعاتش، خیلی جدی تر و سریع تر از قبل شده. دیگه خبری از اون بی خبری های قدیمی نیست و به محض برگشت خوردن چک، اطلاعات شما تو سامانه بانک مرکزی ثبت می شه و محدودیت ها شروع می شن. این سیستم جدید طراحی شده تا اعتبار چک بیشتر بشه و کمتر شاهد چک های بی محل باشیم.

دلایل اصلی برگشت خوردن چک: چرا حساب خالی می شه؟

چک شما بی دلیل برگشت نمی خوره. همیشه یه سری دلایل مشخص پشت این اتفاق هستن که دونستنشون بهت کمک می کنه تا بهتر ازش پیشگیری کنی یا حداقل بدونی مشکل از کجاست. رایج ترین دلایلش ایناست:

• موجودی ناکافی یا عدم موجودی: این رایج ترین دلیله و احتمالاً شنیدین که می گن «چکش برگشت خورد چون حسابش خالی بود!» یعنی توی حسابت پول به اندازه مبلغ چک نداشتی یا اصلا هیچ پولی نبوده.
• مسدودی حساب توسط مراجع قضایی: گاهی اوقات ممکنه حساب شما به دستور دادگاه، اداره ثبت یا مراجع قضایی دیگه مسدود شده باشه و نتونی ازش پولی برداشت کنی. این مسدودی می تونه به خاطر بدهی های قبلی یا شکایات دیگه باشه.
• عدم تطابق امضا یا قلم خوردگی: اگه امضات با نمونه امضای توی بانک یکی نباشه یا روی چک خط خوردگی غیرمجاز وجود داشته باشه، بانک از پرداختش خودداری می کنه. پس حتماً دقت کن که امضات دقیق باشه و روی چک رو هم خط خطی نکنی!
• دستور عدم پرداخت از طرف صادرکننده: خودت به بانک گفتی که چک پرداخت نشه. مثلاً چکت رو دزدیدن، گم شده یا به هر دلیلی می خواستی پرداختش رو متوقف کنی. این مورد باید با دلایل موجه و قانونی باشه.
• سایر نواقص ظاهری: گاهی اوقات ممکنه چک ایرادای ظاهری کوچیکی داشته باشه، مثلاً تاریخش درست نوشته نشده باشه، یا مشکل دیگه ای داشته باشه که بانک رو مجبور می کنه از پرداختش خودداری کنه.

چک برگشتی چه بلایی سرت می آره؟ (تبعات و محدودیت ها)

وقتی چکت برگشت می خوره، فقط این نیست که دارنده چک به پولش نمی رسه. یه عالمه محدودیت و محرومیت بانکی و حقوقی سراغت میاد که زندگی مالی رو حسابی سخت می کنه و اعتبارت رو زیر سوال می بره. بیا با هم ببینیم این محدودیت ها چی هستن:

محدودیت های بانکی: قفل شدن حساب ها و ممنوعیت ها!

شاید مهم ترین و اولین چیزی که باهاش مواجه می شی، مسدودی حساباته. قشنگ می شه گفت حسابت قفل می شه! حالا چه اتفاقایی میفته:

• مسدودی خودکار حساب های بانکی: به اندازه مبلغ چک برگشتی، تمام حساب های بانکی شما توی تمامی بانک ها، به صورت اتوماتیک مسدود می شه. یعنی تا وقتی که مشکل رو حل نکنی، نمی تونی به اون پول دست بزنی و بانک ها اجازه برداشت از اون مبلغ رو بهت نمی دن.
• ممنوعیت افتتاح هرگونه حساب بانکی جدید: تا وقتی که سوء اثر چکت برطرف نشه، دیگه نمی تونی حساب بانکی جدیدی باز کنی. البته یه استثناهایی برای حساب های بدون دسته چک هست که در ادامه توضیح می دم.
• عدم امکان دریافت دسته چک جدید و ابطال دسته چک های موجود: گرفتن دسته چک جدید رو باید بیخیال بشی و حتی ممکنه دسته چک های فعلی ت هم توسط بانک باطل بشن. این یکی برای کسب وکارها واقعا دردسر بزرگیه.
• محدودیت در دریافت تسهیلات، ضمانت نامه ها و اعتبارات: گرفتن وام، ضمانت نامه، یا هر جور تسهیلات بانکی دیگه برات غیرممکن می شه. حتی اگه بخوای گشایش اعتبار اسنادی (ارزی یا ریالی) انجام بدی، نمی تونی.
• ممنوعیت استفاده از کارت های بانکی: توی بعضی موارد، ممکنه حتی نتونی از کارت های بانکی ت برای خرید یا برداشت پول استفاده کنی، که واقعاً فلج کننده هست.

محرومیت های حقوقی و قضایی: داستان از اینم جدی تر می شه!

حالا جدا از بانک، ممکنه با دادگاه و قاضی هم سروکارت بیفته. این بخش دیگه شوخی بردار نیست و ممکنه عواقب جدی تری برات داشته باشه:

• امکان طرح شکایت کیفری یا حقوقی: دارنده چک می تونه علیه شما شکایت کیفری (با هدف مجازات حبس یا جریمه) یا حقوقی (برای مطالبه پولش و خسارت دیرکرد) طرح کنه. بسته به شرایط چک و اقدام به موقع دارنده، نوع شکایت فرق می کنه.
• امکان صدور حکم جلب و توقیف اموال: ممکنه حکم جلب صادر بشه و هر لحظه احتمال دستگیری هست. این یکی واقعاً ترسناکه! حتی اموالت هم ممکنه توقیف بشه تا طلب دارنده چک پرداخت بشه.
• ممنوع الخروجی: اگه مبلغ چک زیاد باشه و شاکی هم جدی باشه، ممکنه ممنوع الخروج بشی و نتونی از کشور خارج بشی. این ممنوعیت می تونه تا زمان حل و فصل کامل پرونده ادامه پیدا کنه.

حالا چطور از شر این سوء اثر چک خلاص بشیم؟ (7 روش قانونی و عملی)

خب، می رسیم به اصل مطلب! خبر خوب اینه که برای رفع سوء اثر چک راه های مختلفی وجود داره. بسته به شرایطت، یکی از این روش ها به کارت میاد و می تونی ازش استفاده کنی. بیا با هم این 7 روش قانونی و عملی رو بررسی کنیم تا بدونی دقیقاً چیکار باید بکنی:

1. تامین موجودی و وصول توسط دارنده چک (ساده ترین و سریع ترین راه)

این راحت ترین راهه و اگه از دستت برمیاد، همین الان اقدام کن! کافیه بری بانک و مبلغ کسری رو به حسابت واریز کنی تا موجودی به اندازه مبلغ چک بشه. بعد دارنده چک می تونه دوباره به بانک مراجعه کنه و چکش رو نقد کنه. به محض اینکه چک وصول بشه، بانک هم سوء اثرش رو برطرف می کنه. یه نکته مهم: طبق بخشنامه جدید بانک مرکزی، لازم نیست دو برابر مبلغ رو واریز کنی، فقط همون مبلغ کسری کافیه. این خودش یه کمک بزرگه به صادرکننده چک.

2. ارائه لاشه چک برگشتی به بانک (توافق خارج از بانک)

فرض کن با دارنده چک به توافق رسیدی و خارج از چارچوب بانک، پول رو بهش دادی یا یه چک جدید بهش دادی. حالا می تونی لاشه چک برگشتی رو ازش بگیری و ببری بانک خودت. بانک بعد از گرفتن لاشه چک، سوء اثرش رو از روی سوابقت پاک می کنه و بهت یه رسید هم می ده. این یه جورایی نشون می ده که پرونده چک بسته شده و دیگه مشکلی نداری. این روش معمولاً وقتی کاربرد داره که رابطه خوبی با دارنده چک داری و می تونی باهاش به توافق برسی.

3. ارائه رضایت نامه محضری دارنده چک به بانک (وقتی لاشه چک نیست)

گاهی اوقات لاشه چک گم می شه، پاره می شه، سوخته، دزدیده شده یا اصلاً به هر دلیلی دست دارنده نیست. نگران نباش! راه حلش اینه که دارنده چک بره دفترخونه اسناد رسمی و یه رضایت نامه محضری به نام شما تنظیم کنه. این رضایت نامه رسمی رو ببری بانک، اونا هم سوء اثر چکت رو برطرف می کنن. اگه دارنده چک یه شخص حقوقی دولتی یا نهاد عمومی غیردولتی باشه (مثلاً یه اداره دولتی)، یه نامه رسمی هم کفایت می کنه و نیازی به دفترخونه نیست.

4. واریز مبلغ چک به سپرده قرض الحسنه و مسدود کردن آن (وقتی به دارنده چک دسترسی نداری)

فرض کن به هر دلیلی نتونستی دارنده چک رو پیدا کنی یا اون همکاری نمی کنه. مثلاً رفته سفر، شماره ش رو نداری، یا اصلاً کلاً ازش بی خبری. اینجا می تونی بری بانک و معادل مبلغ کسری موجودی رو تو یه سپرده قرض الحسنه جاری واریز کنی و از بانک بخوای که این پول رو برای حداکثر 12 ماه مسدود کنه. بانک هم وظیفه داره ظرف 5 روز کاری، طی نامه ای، تامین وجه چک رو به دارنده چک اطلاع بده که پولش آماده س. بعد از این کار، بانک برای رفع سوء اثر چک شما اقدام می کنه. البته حواست باشه که حسابت قبلاً توسط مراجع قضایی مسدود نشده باشه.

5. ارائه حکم قضایی مبنی بر رفع سوء اثر (آخرین راهکار قضایی)

بعضی وقتا دیگه هیچ راهی جز مراجعه به دادگاه نمیمونه. اگه پرونده قضایی داشتی و حکم برائت گرفتی، یا به هر دلیلی دادگاه حکم به رفع سوء اثر چک شما داده، می تونی اون حکم رو ببری بانک. بانک هم موظفه با دیدن حکم قضایی، سوء اثر چکت رو برطرف کنه. این روش معمولاً وقتی استفاده می شه که سایر روش ها به هر دلیلی عملی نیستن یا پرونده ای تو مراجع قضایی در جریانه و به نتیجه رسیده.

6. ارائه نامه رسمی از مرجع ثبتی ذی صلاح (وقتی چک دست اداره ثبت هست)

اگه لاشه چکت رو برای اجرا به اداره ثبت اسناد و املاک کشور تحویل دادی و پرونده اجرایی اونجا تشکیل شده، می تونی با گرفتن یه نامه رسمی از همون مرجع ثبتی، به بانک بری. بانک با این نامه رسمی، می تونه سوء اثر چکت رو برطرف کنه. این روش بیشتر برای کساییه که از طریق اداره ثبت برای گرفتن طلبشون اقدام کردن و الان پرونده اونجا بسته شده.

7. انقضای مدت نگهداری سوابق در سامانه اطلاعاتی بانک مرکزی (مرور زمان)

اگه هیچ کدوم از این کارا رو نکردی و پرونده ای هم نداشتی، طبق قانون، بعد از گذشت 3 سال از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت، سوء اثر چکت خود به خود از سامانه بانک مرکزی پاک می شه. البته قبلاً این مدت 7 سال بود که خوشبختانه به 3 سال کاهش پیدا کرده. اما خب، تو این 3 سال هم نمی تونی از خدمات بانکی استفاده کنی، چون سابقت هنوز منفیه و محدودیت ها پابرجا هستن. پس این روش بیشتر یه راه حل از روی ناچاریه و توصیه نمی شه، چون ممکنه سه سال حسابی به دردسر بیفتی.

یادت نره! انتخاب بهترین روش برای رفع سوء اثر چک، کاملاً بستگی به شرایط تو و همکاری یا عدم همکاری دارنده چک داره. پس قبل از هر اقدامی، خوب شرایط رو بسنج و اگه نیاز به مشورت داشتی، حتماً با یه متخصص مشورت کن تا بهترین تصمیم رو بگیری.

چقدر طول می کشه و چقدر آب می خوره؟ (مدت زمان و هزینه رفع سوء اثر)

حالا که با روش های رفع سوء اثر چک آشنا شدی، حتماً این سوال برات پیش میاد که خب این کار چقدر طول می کشه و چقدر هزینه داره؟ بیا تا بهت بگم:

مدت زمان رفع سوء اثر چک برگشتی

اگه یکی از روش های بالا رو انجام دادی و مدارک لازم رو به بانک دادی، معمولاً 7 تا 10 روز کاری طول می کشه تا سوء اثر چکت از سیستم بانکی پاک بشه. بانک ها موظفن در اسرع وقت این کار رو انجام بدن. بعد از این مدت، می تونی با استعلام آنلاین وضعیت چک، مطمئن بشی که همه چی اوکی شده و دیگه سابقه منفی نداری. اگه بعد از 10 روز هم هنوز مشکلت حل نشده بود، باید حضوری به بانکت مراجعه کنی و پیگیری کنی.

هزینه رفع سوء اثر چک برگشتی

جدا از پولی که باید برای تامین کسری حسابت واریز کنی، خود عملیات رفع سوء اثر چک هم یه کارمزدی داره. طبق مصوبات بانک مرکزی در سال 1404:

• کارمزد صدور گواهی عدم پرداخت: حدود 12 هزار تومان.
• کارمزد رفع سوء اثر چک: حدود 14 هزار تومان (این مبلغ معمولاً در دو مرحله دریافت می شه).

پس کلاً حدود 26 هزار تومان باید برای این کارمزدها کنار بذاری. این مبلغ برای هر برگ چک برگشتی جداگانه محاسبه می شه. البته ممکنه هزینه های دیگه مثل هزینه محضر برای رضایت نامه محضری یا هزینه دادرسی هم به این مبالغ اضافه بشه.

فرصت 10 روزه برای صادرکننده چک برگشتی: قانون مهم!

یه قانون خیلی مهم هست که باید حتماً بهش توجه کنی: وقتی چکت برگشت می خوره، 10 روز فرصت داری تا از چک برگشتی خودت رفع سوء اثر کنی. این 10 روز یه مهلت طلاییه! اگه تو این 10 روز اقدام نکنی و مشکلت رو حل نکنی، بانک مرکزی موظفه اطلاعات مربوط به گواهی عدم پرداخت رو از طریق سامانه های مربوطه، در دسترس تمامی بانک ها، موسسات اعتباری غیربانکی و حتی عموم مردم قرار بده. این یعنی همه می فهمن که شما چک برگشتی داری و اعتبار مالی ت حسابی خدشه دار می شه. پس خیلی مهمه که تو این فرصت 10 روزه دست به کار بشی و مشکلت رو حل کنی تا عواقب بدتری سراغت نیاد.

با سابقه چک برگشتی، بازم می شه حساب یا دسته چک داشت؟ (شرایط خاص)

اگه سابقه چک برگشتی داری، می دونم که خیلی از خدمات بانکی برات ممنوع می شه و شاید فکر کنی دیگه نمی تونی حساب بانکی داشته باشی یا دسته چک بگیری. اما خب، بعضی وقتا استثناهایی هم وجود داره که می تونی ازشون استفاده کنی:

افتتاح حساب جاری بدون دسته چک با سابقه برگشتی

خبر خوب اینه که طبق اصلاحیه ای که شورای پول و اعتبار انجام داده، حتی اگه سابقه چک برگشتی داشته باشی (به شرطی که بدهی معوق نداشته باشی یا حساب هایت توسط مراجع قضایی مسدود نباشد)، می تونی یه حساب جاری بدون دسته چک باز کنی. این حساب به دردت می خوره برای کارهای عادی مثل واریز و برداشت پول، دریافت حقوق یا یارانه، اما خب نمی تونی باهاش چک بکشی. این یه راهکار خوبه برای کسایی که به هر حال به یه حساب بانکی برای کارهای روزمره شون نیاز دارن.

دریافت دسته چک جدید بدون نیاز به رفع سوء اثر (مخصوص بنگاه های اقتصادی و تولیدی)

این مورد بیشتر برای بنگاه های اقتصادی و واحدهای تولیدی کاربرد داره. اگه یه کسب وکار داری و چک برگشتی هم داری ولی نمی تونی سوء اثرش رو برطرف کنی و کارت هم گیره، می تونی تحت شرایط خاصی دسته چک جدید بگیری. این شرایط سفت و سخت هستن و باید همه رو داشته باشی:

1. ارائه اظهارنامه مالیاتی ثبت شده: باید اظهارنامه مالیاتی ت رو که تو اداره مالیات ثبت شده، ارائه بدی.
2. ارائه لیست واریز حق بیمه تامین اجتماعی: باید لیست بیمه کارمندات رو که به تامین اجتماعی واریز کردی، ارائه بدی.
3. تسهیل در تداوم فعالیت: باید ثابت کنی که صدور دسته چک جدید، به ادامه فعالیت کسب وکارت کمک می کنه و از تعطیلیش جلوگیری می کنه.
4. حفظ اشتغال: باید نشون بدی که این کار باعث حفظ اشتغال و جلوگیری از تعدیل نیروی انسانی در واحد اقتصادی ت می شه.

اگه این شرایط رو داشتی، باید درخواستت رو همراه با مصوبه هیئت مدیره و مستندات توجیهی که به امضای مدیرعامل بانکت رسیده، برای بانک مرکزی ارسال کنی. بانک مرکزی هم بعد از بررسی دقیق شرایط مشتری، نسبت به تمهیدات لازم برای اعطای دسته چک به شما اقدام خواهد کرد. البته یه نکته مهم: اگه حساب جاری ت به دلایل قانونی یا با تصمیم مراجع قضایی مسدود شده باشه، باز هم نمی تونی دسته چک بگیری.

چطور وضعیت چک برگشتی مون رو چک کنیم؟ (استعلام وضعیت چک برگشتی)

وقتی چک برگشتی داری یا می خوای یه چک رو از کسی بگیری، خیلی مهمه که بتونی وضعیتش رو چک کنی و مطمئن بشی که مشکلی نداره. دو تا راه اصلی برای استعلام وضعیت چک برگشتی هست که بهت معرفی می کنم:

1. استعلام از طریق پیامک (سریع و دم دستی)

این راحت ترین و سریع ترین راهه! کافیه کد 16 رقمی روی برگ چک رو (بدون هیچ حرف یا کاراکتر اضافی) به شماره 701701 پیامک کنی. بعد از حدود 15 دقیقه، یه پیامک برات میاد که وضعیت چک صادرکننده رو نشون می ده. این وضعیت ها با یه رتبه بندی رنگی مشخص می شن که هر کدوم معنی خاصی دارن:

• سفید: صادرکننده چک هیچ چک برگشتی نداره یا همشون رو رفع سوء اثر کرده. این بهترین وضعیته.
• زرد: صادرکننده یه دونه چک برگشتی داره یا مبلغ اون حداکثر 5 میلیون تومنه.
• نارنجی: صادرکننده بین 2 تا 4 تا چک برگشتی داره یا حداکثر مبلغش 20 میلیون تومنه.
• قهوه ای: صادرکننده 5 تا 10 تا چک برگشتی داره یا حداکثر مبلغش 50 میلیون تومنه.
• قرمز: وای! صادرکننده بیش از 10 تا چک صیادی برگشتی داره یا مبلغ برگشتی هاش بالای 50 میلیون تومنه. این بدترین وضعیته و باید حسابی مراقب باشی.

هزینه هر پیامک هم حدود 350 تومنه و می تونی روزانه 4 بار با این روش استعلام بگیری. اگه نتیجه بعد از 15 دقیقه نیومد، دوباره امتحان کن.

2. استعلام از طریق سامانه صیاد بانک مرکزی (دقیق و کامل)

برای یه استعلام دقیق تر و کامل تر، می تونی بری سراغ سامانه صیاد بانک مرکزی. این سامانه اطلاعات جامع تری از وضعیت چک ها و حساب های صادرکننده بهت می ده. بعد از اینکه مراحل رفع سوء اثر چک رو انجام دادی، حتماً از طریق این سامانه استعلام بگیر تا مطمئن بشی که همه چیز اوکی شده و دیگه سابقه منفی نداری.

تکلیف چک های برگشتی قدیمی چه می شود؟ (مرور زمان چک برگشتی)

اگه چکت خیلی وقته برگشت خورده و مال دوران قدیمیه، شاید فکر کنی که دیگه دردسری نداره و فراموش شده. اما خب، اینطور نیست! قانون جدید چک، با اینکه بیشتر روی چک های صیادی تمرکز داره، اما برای چک های قدیمی هم یه سری تعیین تکلیف ها داره و یه مفهوم به نام مرور زمان چک برگشتی رو معرفی کرده:

مرور زمان 3 ساله: اگه 3 سال از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت چک قدیمیت گذشته باشه و توی این مدت هیچ شکایتی (کیفری یا حقوقی) علیهت نشده باشه، بانک می تونه خودکار سوء اثر چک رو از سوابقت پاک کنه. این یه قانون جدید و خیلی خوبه که قبلاً 7 سال بود و زمان انتظار رو حسابی کم کرده. اما یه نکته مهم اینجاست که در طول این 3 سال هم، محدودیت های بانکی برای شما اعمال می شه و نمی تونی از خدمات عادی بانکی استفاده کنی. پس اگه چک قدیمی داری، حتماً پیگیرش باش تا پرونده ش بسته بشه و خیالت راحت بشه.

چک برگشتی متوفی: تکلیف ورثه چیه؟

اگه خدای نکرده کسی که چکی صادر کرده، قبل از اینکه دارنده بتونه پولش رو بگیره، فوت کنه و حسابش هم موجودی کافی نداشته باشه، داستان کمی فرق می کنه. در این حالت، اگه متوفی اموالی از خودش به جا گذاشته باشه (که بهش میگن ماترک یا ارث)، ورثه مکلفن که از همون اموال، بدهی چک رو پرداخت کنن. یعنی تا جایی که دارایی از متوفی به جا مونده، باید بدهی چک پرداخت بشه. اما اگه خدای نکرده، متوفی هیچ مال و اموالی نداشته باشه، ورثه دیگه مسئولیتی برای پرداخت بدهی چک ندارن و نمی شه از جیب اونا پولی گرفت.

ممنوع الخروجی و حکم جلب به خاطر چک برگشتی

یکی از جدی ترین و البته پراسترس ترین تبعات چک برگشتی، بحث ممنوع الخروجی و حکم جلب هست. این موارد می تونه زندگی عادی آدم رو مختل کنه، پس باید حسابی حواست جمع باشه:

حکم جلب چک برگشتی

اگه چک بلامحل باشه و شاکی هم در زمان قانونی (یعنی تو مهلت های مقرر قانونی) شکایت کرده باشه، دادگاه می تونه حکم جلب شما رو صادر کنه. این حکم جلب می تونه دو نوع باشه:

• حکم جلب عادی: این حکم برای یه مکان مشخص صادر می شه و پلیس همون محل، وظیفه دستگیری شما رو داره.
• حکم جلب سیار: اگه محل سکونت یا کار شما مشخص نباشه، حکم جلب سیار صادر می شه و هرجا که باشی، پلیس می تونه دستگیرت کنه.

هر حکم جلب هم مدت اعتبار محدودی داره و بعد از یه مدت باید توسط شاکی تمدید بشه. پس اینطور نیست که یه بار صادر بشه و تا ابد اعتبار داشته باشه.

ممنوع الخروجی به خاطر چک برگشتی

اگه شاکی درخواست بده و شرایط قانونی ممنوع الخروجی فراهم باشه (معمولاً وقتی مبلغ چک بالا باشه و شاکی هم جدی باشه)، ممکنه ممنوع الخروج بشی. یعنی تا وقتی که مشکل چک رو حل نکنی و بدهی رو پرداخت نکنی، نمی تونی از کشور خارج بشی. این ممنوع الخروجی معمولاً برای 6 ماه صادر می شه و اگه بدهی پرداخت نشه، قابل تمدیده. این یکی واقعاً می تونه برای کسایی که قصد سفر یا مهاجرت دارن، دردسرساز بشه.

درخواست اعسار: اگه نمی تونی پول چک رو یکجا بدی

گاهی اوقات پیش میاد که چک برگشت خورده و الان شما واقعاً توانایی پرداخت یکجای مبلغ رو نداری. نگران نباش! قانونی به اسم اعسار هست که می تونی ازش استفاده کنی و یه نفس راحت بکشی. اگه درخواست اعسار بدی (یعنی اعلام کنی که در حال حاضر توانایی مالی برای پرداخت یکجا رو نداری) و دادگاه هم شرایط تو رو قبول کنه، می تونی بدهی ت رو به صورت قسطی پرداخت کنی. با این کار، تا وقتی که دادگاه تعیین کرده، از حبس و زندان هم معاف می شی و می تونی با یه برنامه مشخص، بدهی ت رو تسویه کنی.

درخواست اعسار می تونه یه فرصت دوباره باشه برای کسانی که واقعاً توان پرداخت یکجای بدهی رو ندارن. پس اگه چنین شرایطی داری، حتماً از این امکان قانونی استفاده کن و بهش فکر کن.

چک برگشتی کیفری یا حقوقی: فرقشون چیه؟

اینکه چک برگشتیت چه جنبه ای پیدا کنه (کیفری یا حقوقی)، خیلی مهمه و تو تبعاتش تاثیر داره. باید فرق این دو رو بدونی:

• چک بلامحل کیفری: این خطرناک ترین حالته! اگه چکت حال (یعنی سررسیدش گذشته) و بی قید و شرط باشه (یعنی مثلاً ننوشته باشی «به شرط تحویل کالا»)، و دارنده هم ظرف 6 ماه از تاریخ سررسید، چکت رو برگشت بزنه و بعدش هم ظرف 6 ماه از تاریخ برگشت، شکایت کیفری کنه، ممکنه با مجازات حبس مواجه بشی. این همون حالتیه که مجازات زندان می تونه در انتظارت باشه و قضیه خیلی جدیه.
• چک برگشتی حقوقی: اگه چک شرایط بالا رو نداشته باشه، مثلاً دارنده دیرتر از مهلت های قانونی شکایت کرده باشه، یا چکت وعده دار بوده (مثلاً برای تاریخ آینده کشیدی)، یا به هر دلیلی جنبه کیفری پیدا نکنه، قضیه حقوقی می شه. تو این حالت، دادگاه شما رو به پرداخت مبلغ چک و خسارت دیرکرد محکوم می کنه. اما معمولاً حبس مستقیم در کار نیست. حبس وقتی اعمال می شه که از پرداخت بدهی خودداری کنی و طلبکار هم درخواست حبس بده.

حرف آخر: مراقب باشیم و اگه مشکلی پیش اومد، سریع اقدام کنیم!

راستش رو بخوای، چک برگشتی یه دردسر بزرگه که می تونه زندگی مالی و آرامش هر کسی رو حسابی به هم بریزه. با قوانین جدید صیادی، دیگه جای هیچ سهل انگاری ای نمونده و باید خیلی حواس جمع باشیم. امیدواریم با اطلاعاتی که توی این مقاله بهت دادیم، اگه خدای نکرده چکت برگشت خورد، بدونی دقیقاً چیکار کنی و چطور از پس رفع سوء اثر چک بربیای.

یادت باشه، مهم ترین چیز، اقدام به موقع و آگاهی از قانوناس. هرچی زودتر دست به کار بشی، کمتر به دردسر می افتی و زودتر هم می تونی اعتبار مالی ت رو برگردونی. پس همیشه چشمت به حساب و کتابت باشه، چک هات رو سر موعد پرداخت کن و اگه مشکلی پیش اومد، بدون معطلی و با استفاده از این راهنما، مشکلت رو حل کن. آینده مالی تو دست خودته و با دانش و اقدام به موقع، می تونی از خیلی از مشکلات جلوگیری کنی. موفق باشی!